Devlet dediğimiz o devasa yapı, üzerimizde her daim gölgesi hissedilen soğuk yüzlü bir baba gibidir. Bu muazzam mekanizmanın içinde memur; hem çarkı döndüren isimsiz bir dişli hem de fırtına koptuğunda feda edilecek ilk "emir kulu"dur. Eskiler, memuriyetin bir "münevverlik" nişanesi olduğu günleri iç çekerek anlatır. Osmanlı’dan Cumhuriyet’in şafağına kadar devlet kapısı, sadece bir maaş kapısı değil; yürüyüşü değiştiren bir itibar ve iktidar alanıydı. Ancak zamanın vahşi çarkları, kapitalizmin o her şeyi metalaştıran rüzgarıyla birleşince, bu heybetli figür usulca eridi. Bugünün memuru artık gücün simgesi değil; hayatın pahalılığı ve işsizlik korkusu arasında, ruhunu güvenli bir limana demirlemeye çalışan Dostoyevski’nin o meşhur "Küçük Adam"ıdır.
Bu "Küçük Adam" için devlete sığınmak, aslında bir tür sessiz teslimiyettir. Büyükşehirlerin insanı öğüten kaosundan ve yarınsızlık kaygısından kaçarken, bedel olarak yaratıcılığını ve itiraz etme hevesini kapının eşiğinde bırakır. Artık onun ömrü, sabahın kör trafiği ile akşam ezanı arasına sıkışmış, "taksitli sancılarla" bölünen bir zaman dilimidir. Boynundaki kravat bir aksesuar değil, onu bu garantici ama ruhsuz düzene bağlayan bir kementtir. En delikanlı hayaller bile bordroya endeksli bir yaşamın karşısında törpülenir; eski gözü kara sevdaların yerini, "Hele bir sigortalı işimiz olsun da..." diyen, hayatı erteleyen bir garanticilik alır.
Bu sıkışmışlık hali, insanı kaçınılmaz bir ikiyüzlülüğün kıyısına iter. Memur, bir yandan masasında devletin bekasını savunurken, diğer yandan göz ucuyla ekranındaki altın fiyatlarını takip eder. Onun dünyasında makro siyasetin yerini, kredi kartının asgari ödemesi almıştır. Ancak trajedinin asıl büyüğü, memurun kendi içsel sıkıntısı değil, toplumun tüm birikmiş öfkesine bir "paratoner" olmasıdır. Bu durumun en somut ve en yaralı hali ise kuşkusuz gişe memurlarıdır.
Gişe, devlet ile vatandaşın kafa kafaya geldiği o ince, şeffaf ama soğuk sınırdır. O camın arkasındaki kişi, vatandaşın gözünde artık Ahmet ya da Ayşe değildir; o, bizzat "Devlet"tir. Hayat pahalılığına, vergi sistemine ya da hastanedeki sıraya öfkelenen herkes, sesini ulaştıramadığı karar vericilerin hıncını bu camın arkasındakinden çıkarır. "Benim vergimle maaş alıyorsun!" cümlesi, o an memurun suratına inen ağır bir tokat gibidir. Ne ironiktir ki; aynı vatandaş, bankanın steril koridorlarında ya da büyük sermayenin mabetlerinde ceketini ilikleyip uysal bir kuzuya dönüşürken, hakkını aramayı sadece devletin memuruna karşı bir aslan kesilmek sanır.
Oysa o memur da akşam aynı indirimli markete giden, aynı kalabalık otobüste ayakta kalan, aynı Leviathan’ın pençesinde can çekişen bir kader ortağıdır. Fakat sistem, memuru oraya tepkiyi yumuşatsın, ilk darbeyi göğüslesin diye bir "kum torbası" olarak koymuştur. Memurun bu saldırılar karşısındaki tek savunma mekanizması ise duygusuzlaşmaktır. Yüzüne taktığı o mahkeme duvarı gibi donuk ifade ve sesindeki metalik ton, aslında içeride parçalanan ruhunu korumak için ördüğü son duvardır. Her gün yüzlerce insanın negatif enerjisini bir sünger gibi emen bu insan, akşam eve döndüğünde sadece fiziksel değil, varoluşsal bir yorgunluğun ağırlığı altında ezilir.
Nihayetinde, bu topraklarda gişe memuru olmak; idealler ile kurnazlıklar, devasa emirler ile küçücük geçim dertleri arasında öğütülmek demektir. Onlar, duyguların bile standart yazı tiplerine döküldüğü bir dünyada, sadece "rahatça ölebilmek" adına yaşamayı sonsuza dek erteleyen, sistemin yorgun neferleridir. Yukarıdan inen baskı ile aşağıdan yükselen öfke arasında sıkışan bu kum torbaları, modern bürokrasinin en görünür ve en dilsiz kurbanları olarak kalmaya devam etmektedir